Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Μηνά Ηρακλείου
Ο νέος Ιερός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Μηνά Ηρακλείου που τιμάται στις 11 Νοεμβρίου.
Η χριστιανική κοινότητα του Ηρακλείου αναπτύχθηκε μετά την αιγυπτιακή κατοχή (1830-1840) και τις παραχωρήσεις του Χάττι Χουμαγιούν το 1856.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1858, ο Σουλτάνος παραχώρησε στην Κρήτη θρησκευτικά, διοικητικά, φορολογικά και δικαστικά προνόμια.
Η αύξηση του πληθυσμού και ο σεισμός του 1856 κατέστησαν αναγκαία την ανέγερση νέου μητροπολιτικού ναού.
Πριν από αυτά, το θαύμα του 1826 υπήρξε καθοριστικό για την οικοδόμηση του ναού ως έκφραση ευχαριστίας προς τον Άγιο Μηνά.
Οι χριστιανοί του Χάνδακα ζήτησαν από τον Οθωμανό πασά την παραχώρηση κήπου για επέκταση του μικρού ναού.
Η οθωμανική διοίκηση απέρριψε το αίτημα και επέτρεψε μόνο τη στερέωση και αποκατάσταση του υπάρχοντος ναού.
Το όραμα του Μητροπολίτη Διονυσίου Χαριτωνίδη
Το όραμα των ορθόδοξων χριστιανών πραγματοποίησε ο Μητροπολίτης Κρήτης Διονύσιος Χαριτωνίδης (1858-1868), μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης (1881-1891).
Στις 11 Νοεμβρίου 1861 συγκάλεσε μεγάλη συνέλευση και ανακοίνωσε επίσημα την πρότασή του, που έγινε δεκτή με ενθουσιασμό.
Ανοίχτηκε κατάλογος συνδρομητών και ορίστηκε Επιτροπή ανέγερσης του ναού από εξέχοντα πρόσωπα του Ηρακλείου.
Παράλληλα εξασφαλίστηκε ο χώρος ανέγερσης και επιλέχθηκε ως αρχιτέκτονας ο Αθανάσιος Μούσης από την Ήπειρο, δραστηριοποιούμενος στην Κωνσταντινούπολη.
Ο Μούσης έφθασε στο Ηράκλειο στις 19 Μαρτίου 1862 με τα σχέδια του νέου ναού.
Η Επιτροπή τα ενέκρινε στις 20 Μαρτίου 1862 και οι εργασίες άρχισαν αμέσως.
Ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε στις 25 Μαρτίου 1862.
Η μεγάλη δαπάνη ενισχύθηκε από πιστούς, ναούς και μοναστήρια της Κρήτης.
Ο Σουλτάνος Αμπτουλ Αζίζ Χάν έθεσε το έργο υπό την προστασία του και χορήγησε σημαντικό χρηματικό ποσό.
Η διακοπή και συνέχιση των εργασιών
Η Κρητική Επανάσταση του 1866-1869 διέκοψε τις εργασίες του ναού.
Μετά την επανάσταση του 1878 και τη σύμβαση της Χαλέπας, οι συνθήκες έγιναν ευνοϊκότερες.
Ο Μητροπολίτης Τιμόθεος Καστρινογιαννάκης (1882-1897) πρωτοστάτησε στη συνέχιση των οικοδομικών εργασιών.
Οι εργασίες επανάρχισαν τον Ιανουάριο του 1883 και προχώρησαν παρά τις δυσκολίες.
Το έργο ολοκληρώθηκε στις αρχές του 1895.
Τα εγκαίνια και η αρχιτεκτονική του ναού
Η τελετή εγκαινίων στις 16 Απριλίου 1895 υπήρξε λαμπρό γεγονός της Κρήτης κατά την οθωμανική περίοδο.
Ο ναός αφιερώθηκε στον Άγιο Μηνά (κεντρικό κλίτος), στον Απόστολο Τίτο (νότιο κλίτος) και στους Αγίους Δέκα Μάρτυρες της Κρήτης (βόρειο κλίτος).
Ο ναός έχει μήκος 43μ., πλάτος 30μ. και ύψος 33μ., διατηρώντας την αρχική αρχιτεκτονική μορφή του.
Συνδυάζει σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλο εξωτερικά και τρίκλιτη βασιλική με υπερώο εσωτερικά.
Δύο κωδωνοστάσια υψώνονται στην ανατολική πλευρά του ναού.
Τα αρχιτεκτονικά μέλη διακοσμούνται με στοιχεία κλασικού, αναγεννησιακού, ισλαμικού, ανατολίτικου και νεοκλασικού τύπου.
Αρχιτεκτονικά πρότυπα του αποτελούν μνημεία της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας.
Ο εσωτερικός διάκοσμος και οι αγιογραφίες
Τα ξύλινα στοιχεία του τέμπλου και του επισκοπικού θρόνου αντικαταστάθηκαν από μαρμάρινα έργα του Αναστάσιου Ορλάνδου (1927-1930).
Το 1920 προστέθηκε ο μαρμάρινος άμβωνας.
Οι τοιχογραφίες φιλοτεχνήθηκαν τη δεκαετία του 1960 από τον αγιογράφο Στυλιανό Καρτάκη.
Η εορτή του Αγίου Μηνά
Κάθε χρόνο στις 11 Νοεμβρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Μηνά, εκτίθεται σε προσκύνηση το ιερό λείψανό του.
Τελείται αρχιερατικό συλλείτουργο από τους Αρχιερείς της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης.
Πηγή
Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από το φυλλάδιο: Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Μηνά Ηρακλείου Κρήτης.
