Δείτε μερικά σπουδαία αρχαία ευρήματα

Θαυμάστε και μάθετε, για μερικά από τα καλύτερα αρχαιολογικά ευρήματα  του Α.Μ.Η.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου φιλοξενεί μεγάλο μέρος από τα σημαντικότερα Μινωικά ευρήματα του μεγαλύτερου και παλαιότερου πολιτισμού της Ευρώπης που μεγαλούργησε στην Κρήτη, τον Μινωικό πολιτισμό.  

Σε αυτή την παρουσίαση θα θαυμάσετε μερικά, αρχαία ευρήματα διαφόρων περιόδων που κοσμούν το Αρχαιολογικό Μουσείου Ηρακλείου. 

Ο οικίσκος των Αρχανών

Πρόκειται για πήλινο τρισδιάστατο ομοίωμα ισόγειας οικίας με βεράντα. Το κτήριο παρουσιάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της μινωικής αρχιτεκτονικής, όπως λαξευτή τοιχοποιία, παράθυρα με χωρίσματα, εσωτερικό διάδρομο, αίθουσα με κεντρικό κίονα και ημιστεγασμένο φωταγωγό.

Ράμπα ανόδου οδηγεί σε υπόστυλη βεράντα με περιμετρικό στηθαίο. Στον εξώστη στεκόταν γυναικείο ειδώλιο από το οποίο σώθηκε το κατώτερο τμήμα. Το στέγαστρο είναι σύγχρονη κατασκευή. Αρχάνες, 1700 π.Χ.

Οι “θεές των όφεων”  του ιερού θησαυροφυλακίου

Τα σημαντικότερα αντικείμενα λατρείας στο σύνολο του θησαυροφυλακίου του Ιερού της Κνωσού είναι τα ειδώλια της “Θεάς των Όφεων”. Η ονομασία τους οφείλεται στα φίδια που ελίσσονται γύρω από τον κορμό και στους βραχίονες της μεγάλης μορφής ενώ η μικρότερη κρατεί δυο μικρά φίδια στα υψωμένα χέρια της. Τα φίδια συμβολίζουν τον χθόνιο χαρακτήρα της λατρείας της θεάς και το αιλουροειδές πάνω στο κεφάλι της μικρότερης την κυριαρχία της πάνω στην άγρια φύση. Οι θεές φορούν πολυτελή ενδύματα, μακριά φούστα με βολάν, ποδιά με κεντήματα και εφαρμοστό περικόρμιο που αφήνει ακάλυπτο το πλούσιο στήθος τους, σύμβολο της γονιμότητας της γυναίκας, της θεάς και συνεκδοχικά της φύσης. Κνωσός-Θησαυροφυλάκιο του Ιερού, 1650-1550 π.Χ.

Η παραγωγή κρασιού

Το κρασί αποτελεί σημαντικό στοιχείο της θρησκευτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής των μινωιτών. Στοίβες κυπέλλων από διάφορες νεοανακτορικές θέσεις μαρτυρούν ομαδική οινοποσία και παραπέμπουν σε εικόνα Κρητικού πανηγυριού. Μαρτυρίες κατανάλωσης κρασιού αποτελούν τα παλαιοβοτανικά κατάλοιπα, το ιδεόγραμμα του οίνου στις πινακίδες Γραμμικής Α και ο μεγάλος αριθμός αγγείων αποθήκευσης, μετάγγισης και πόσης.

Η οινοποίηση τεκμηριώνεται άμεσα από πήλινα σκεύη, τους ληνούς, για τη σύνθλιψη των σταφυλιών και τη συλλογή του γλεύκους. Αποτελούνται από πήλινη λεκάνη με προχοή στη βάση και από αγγείοσυλλεκτήρα, που τοποθετείται χαμηλότερα. Ο τρόπος λειτουργίας τους απεικονίζεται σε σφραγίδα από τα Μάλια (1800-1700π.Χ) με παράσταση ληνοβάτη, πατητή σταφυλιών.

Σε διάφορες θέσεις, όπως στο Βαθύπετρο, στην Τύλισο, στα Γουρνιά, στη Ζάκρο και αλλού έχουν βρεθεί πατητήρια είτε με κινητούς πήλινους είτε με σταθερούς, κτιστούς ληνούς.

Το ρυτό των αγωνισμάτων

Ρυτό από στεατίτη με παραστάσεις πυγμαχίας και ταυροκαθαψίων σε τέσσερεις ζώνες. Στις δύο ανώτερες εικονίζεται πομπή πυγμάχων και ταυροκαθάψια ενώ στις δύο κατώτερες στιγμιότυπα πυγμαχίας με ζεύγη πυγμάχων. Παραστατικά εικονίζεται εδώ ο θρίαμβος των νικητών πυγμάχων πάνω από τους πεσμένους αντιπάλους τους. Η περιβολή, η στάση των σωμάτων και οι κινήσεις των χεριών τους θυμίζουν αντίστοιχες σκηνές των σημερινών πυγμαχικών αγώνων. Αγία Τριάδα, 1600-1450 π.Χ.

Ο ταυροκαθάπτης

Αγαλματίδιο ταυροκαθόπτη από ελεφαντόδοντο, τμήμα οπό σύνθεση τουροκσθαψίων. Η επιμήκυνση των μελών δηλώνει την ένταση και τη φορά της προσπάθειας του άλτη θεωρείται απ εδώ για πρώτη φορά επιχειρείται απόδοση της στιγμιαίας, ελεύθερης περιστροφικής κίνησης μιας ολόγλυφης μορφής στον τρισδιάστατο χώρο. Από ανάλογες συνθέσεις προέρχονται δύο κεφαλές και ανάγλυφα χέρια και πόδια καθώς και το πορτραίτο νεαρού ταυροκαθάπτη τη στιγμή που πραγματοποιεί χαμογελαστός το επικίνδυνο άλμα. Κνωσός-σνόκτορο, 1600-1450 π X.

Η τοιχογραφία των ταυροκαθαψίων

Στιγμιότυπο ταυροκαθαψίων που απεικονίζει παραστατικά τον τρόπο με τον οποίο διεξαγόταν το θεαματικό άθλημα.

Συμμετέχουν τρεις αθλητές, δύο γυναίκες και ένας άνδρας, όπως προκύπτει αντίστοιχα από το λευκό και καφέ χρώμα του δέρματός τους. Αθλήτρια συγκρατεί τον ταύρο από τα κέρατα ώστε να ελαττώσει την ταχύτητά του και να αποτρέψει τη διεμβόλιση του άλτη, που πραγματοποιεί το επικίνδυνο ανάστροφο άλμα. Άλλη αθλήτρια πίσω από τον ταύρο αναμένει με υψωμένα χέρια ώστε να συγκροτήσει τον αθλητή κατά την προσγείωσή του στο έδαφος. Η τοιχογραφία βρέθηκε στην ανατολική πλευρά του ανακτόρου μαζί με θραύσματα άλλων που απεικονίζουν διάφορες φάσεις του ίδιου αθλήματος. Κνωσός-ανάκτορο, 1600-1400 π.Χ.

Τραόσταλος

Ο Τραόσταλος είναι βραχώδες ύψωμα στην ανατολική Κρήτη. Στην κορυφή του, ανάμεσα στα βράχια, βρέθηκαν πολλά ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα πήλινα και χάλκινα ειδώλια, χρυσά ελάσματα, ειδώλια του εντόμου ρινόκερως ορυκτής, ομοίωμα λέμβου και λίθινες τράπεζες προσφορών. Καθισμένο σε σκαμνί γυναικείο ειδώλιο με διογκωμένο πόδι προβάλλει παραστατικά μια έκκληση για ίαση προς τη θεότητα. 1700-1500 π.Χ.

Κεφαλή ταύρου

Λίθινο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου, συμπληρωμένο στην αριστερή του πλευρά και τα κέρατα. Αποτελεί ένα από τα αριστουργήματα της μινωικής τέχνης, τεχνουργημένο με ιδιαίτερη ακρίβεια στην απόδοση των φυσικών χαρακτηριστικών του προτύπου. Το περίγραμμα του ρύγχους έχει τονιστεί με ένθετο λευκό όστρεο ενώ το σωζόμενο δεξί μάτι είναι επίσης ένθετο από ορεία κρύσταλλο με βλέφαρο και ίριδα από κόκκινο ίασπι.

Αποτελούσε τελετουργικό σκεύος για σπονδές, όπως δείχνει η οπή στον τράχηλο για την εισδοχή των υγρών και μια αντίστοιχη στο ρύγχος για την εκροή τους προς τα κάτω. Κνωσός-Μικρό Ανάκτορο, 1600-1450 π.Χ.

Η σαρκοφάγος της αγίας τριάδας

Πώρινη σαρκοφάγος που απεικονίζει τελετουργικές πράξεις νεκρολατρείας αλλά και σκηνές με υπερβατικό χαρακτήρα που σχετίζονται με μεταθανάτιες αντιλήψεις για το νεκρό. Οι παραστάσεις είναι ζωγραφισμένες πάνω σε κονίαμα με την τεχνική της τοιχογραφίας.

Στη μια μεγάλη πλευρά, δεξιά, ο νεκρός με μακρύ χιτώνα μπροστά σε κτήριο, ίσως τον ίδιο τον τάφο, δέχεται προσφορές λέμβου και ζώων. Αριστερά ιέρειες με συνοδεία λύρας πραγματοποιούν σπονδές σε κάδο ανάμεσα σε στύλους με διπλούς πελέκεις στους οποίους κάθονται πτηνά που συμβολίζουν την παρουσία της θεότητας. Στην άλλη πλευρά εικονίζεται θυσία ταύρου, δεμένου σε τραπέζι, με τη συνοδεία δίαυλου και προσφορές από ιέρεια σε βωμό, μπροστά σε ιερό που επιστέφεται με κέρατα καθοσιώσεως και περικλείει δένδρο. Ανάμεσα στο ιερό και στο βωμό υψώνεται στύλος με διπλό πέλεκυ πάνω στον οποίο κάθεται πτηνό που υποδηλώνει την επιφαινόμενη θεότητα. Στις δύο στενές πλευρές γυναικείες θεότητες πάνω σε άρματα που τα σύρουν γρύπες και άλογα ή αίγαγροι και πομπή ανδρών.

Η σαρκοφάγος βρέθηκε σε κτιστό ορθογώνιο τάφο και ανήκε σε ηγεμόνα που, όπως αφηγούνται οι παραστάσεις, τιμήθηκε μεγαλοπρεπώς μετά θάνατον από το ανακτορικό ιερατείο και τους θεούς, στη γη και στο επέκεινα. Αγία Τριάδα, 1370-1300 π.Χ.

Η Μινωική ασπίδα 

Η σύνθεση με “Οκτώσχημες Ασπίδες”, στερεότυπα επαναλαμβανόμενες, κοσμούσε τις πλευρικές στοές του Μεγάλου Κλιμακοστασίου, της κλιμακωτής πρόσβασης προς τα επίσημα διαμερίσματα του ανακτόρου της Κνωσού. Αναπαριστούν πραγματικές ασπίδες αναρτημένες σε τοίχο, κατασκευασμένες από ξύλινο ή μεταλλικό πλαίσιο, που καλύπτεται από τεντωμένο δέρμα βοδιού, όπως δείχνει η κηλιδωτή τους επιφάνεια. Ως το κατεξοχήν αμυντικό όπλο οι ασπίδες θα λειτουργούσαν εδώ ως σύμβολα της αποτρεπτικής και πολεμικής ισχύος του ηγεμόνα της Κνωσού. Κνωσός, Ανάκτορο, Τελική Ανακτορική περίοδος (1450-1350/1300 π.Χ.).

Ο “Πρίγκιπας των Κρίνων”

Εμβληματική εικόνα της μινωικής Κρήτης, προέρχεται από ευρύτερη σύνθεση ανάγλυφης τοιχογραφίας. Η ανδρική μορφή, που αποτελείται από τρία μη συνενούμενα τμήματα, απεικονίζεται σε φυσικό μέγεθος με πολύχρωμο περίζωμα και ζώνη και φέρει μεγαλοπρεπές διάδημα από άνθη κρινοπαπύρων και φτερά παγωνιού. Κατά τον A. Evans, ανασκαφέα του ανακτόρου της Κνωσού, ήταν “ο Ηγεμόνας της Κνωσού”, “ο Βασιλιάς-Ιερέας”, προσωποποίηση της θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας. Άλλοι μελετητές προτείνουν διαφορετικές ανασυνθέσεις των θραυσμάτων και ερμηνείες της τοιχογραφίας, σύμφωνα με τις οποίες ο “Πρίγκιπας” ερμηνεύεται ως αθλητής, πυγμάχος ή ηγεμόνας σε προστακτική χειρονομία, ενώ το πολυτελές διάδημα αποδίδεται σε ιέρεια ή σφίγγα. Κνωσός, Ανάκτορο, Νεοανακτορική περίοδος (1600-1450 π.Χ.).

Αποτύπωση της θλίψης 

Χάλκινος επιτύμβιος ανδριάντας νέου, ντυμένου με ιμάτιο με αποτυπωμένη στο πρόσωπό του τη θλίψη για τον πρόωρο θάνατο. Τα μάτια ήταν ένθετα από διαφορετικό υλικό. Αποτελεί έργο υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας των ύστερων ελληνιστικών χρόνων. Ιεράπετρα, Ελληνιστική περίοδος, μέσα 1^ου αι. π.Χ.

Ψηφιδωτά από τη Χερσόνησο

Επιδαπέδια ψηφιδωτά από δύο συνεχόμενους χώρους ρωμαϊκού κτηριακού συγκροτήματος στη Χερσόνησο. Στο μεγαλύτερο εικονίζονται στιγμιότυπα από τη ζωή των πουλιών, συμβόλων της χαράς, σε μια εποχή ευμάρειας: παγώνι που επιδεικνύει τα φτερά του στο κέντρο της σύνθεσης πλαισιώνεται από πουλιά, τα οποία πλησιάζουν κλαδιά με καρπούς, άλλα που πίνουν νερό από κύπελλο και δυο κοκκάρια που μάχονται για την επικράτηση. Στο δεύτερο ψηφιδωτό κλαδιά κισσού ξεφυτρώνουν μέσα από σκεύος.

Προοριζόμενη κυρίως να καλύψει τα δάπεδα πολυτελών οικιών των Ρωμαίων αστών και γαιοκτημόνων η τέχνη της κατασκευής σύνθετων εικόνων από πολύχρωμες λίθινες ή γυάλινες ψηφίδες γνώρισε ιδιαίτερη ανάπτυξη στη ρωμαϊκή περίοδο. Ιδιαίτερα αξιόλογα παραδείγματα στην Κρήτη έχουν βρεθεί στη Βίλλα Διονύσου στην Κνωσό και σε οικίες στην Κίσαμο Χανίων με θεματολόγιο από το διονυσιακό κύκλο, την αττική κωμωδία και τους ελληνικούς μύθους. Χερσόνησος, Ρωμαϊκή περίοδος, 2^ος αι. μ.Χ..

Τα πέτρινα πουλιά

Πωρολιθικά γλυπτά που απεικονίζουν αετό και γεράκι από το ιερό του Δία Θενάτα στην Αμνισό. Ίσως ήταν τοποθετημένα σε ψηλούς ορθογώνιους στύλους στον χώρο του ιερού ώστε να φαίνονται από απόσταση. Αποτελούσαν σύμβολα του Δία και της Ήρας αντίστοιχα, όπως συνάγεται από την απεικόνισή τους σε παραστάσεις με τις δύο κορυφαίες θεότητες του ελληνικού πανθέου. Αρχαϊκή περίοδος, μέσα 6^ου αι. π.Χ.

Ο Δίσκος της Φαιστού

Εξέχουσα θέση στην ιστορία των κρητικών γραφών κατέχει ο πήλινος, αινιγματικός ενεπίγραφος δίσκος, που βρέθηκε στη Φαιστό Φέρει σαράντα πέντε εικονιστικά σημεία, που κατανέμονται με διαφορετικούς συνδυασμούς σε εξήντα μία ομάδες, οι οποίες διαχωρίζονται με εγχάρακτες γραμμές και προφανώς αντιπροσωπεύουν λέξεις. Τα σημεία αποτυπώθηκαν και στις δύο όψεις του δίσκου σε σπειροειδή διάταξη με μικρές σφραγίδες, όσο ο πηλός ήταν νωπός.

Για το περιεχόμενο της επιγραφής και τη σχέση της με τις άλλες κρητικές γραφές δεν έχουν διατυπωθεί οριστικά συμπεράσματα. Η επανάληψη ορισμένων συνδυασμών σημείων σε τύπο επωδού αποτελεί την πειστικότερη ένδειξη ότι πρόκειται για έναν ύμνο ή ένα κείμενο μαγικού χαρακτήρα. Πρώιμος 17ος αι. π.Χ..

Η μαρμάρινη σαρκοφάγος 

Μαρμάρινη σαρκοφάγος με κάλυμμα σε μορφή επικλινούς στέγης και πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο, που ενσωματώνει συμβολισμούς για τη μετά θάνατο ζωή.

Τις μεγάλες πλευρές περιτρέχει γιρλάντα από φύλλα και καρπούς, που συγκρατείται από κεντρικό ερωτιδέα και πλαισιώνει κεφαλές της Μέδουσας με φίδια και φτερά στη μια όψη και λεοντοκεφαλές στην άλλη. Τις γωνίες κοσμούν κεφάλια βοδιού με ταινίες, δηλωτικές της τελετής της θυσίας. Το κάλυμμα φέρει ανάγλυφη απομίμηση κεραμίδων στέγης και αετώματα στα άκρα με αετό και λέοντες ανάμεσα σε ταυροκεφαλή, ανθέμια και ρόδακες.

Η σαρκοφάγος βρέθηκε κάτω από την Αγία Τράπεζα μιας χριστιανικής βασιλικής και περιείχε οστά και χρυσά κοσμήματα.

Μάλια, Ρωμαϊκή περίοδος, 3^ αι. μ.Χ..

Η αποθήκευση ως σύμβολο κύρους: οι ανάγλυφοι αρχαϊκοί πίθοι

Οι πίθοι ήταν μεγάλα αγ­γεία από πηλό που χρησί­μευαν για την αποθήκευση και διατήρηση υγρών και στε­ρεών αγαθών. Αποτελούν σημα­ντική μαρτυρία για τη σπουδαιότητα της αποθήκευσης αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊ­όντων και τη σημασία της μεταποίησης των αγαθών. Η αποθήκευση κρασιού σε πίθους έχει επιβεβαιωθεί από οργανικά κατάλοιπα που έχουν βρεθεί σε πίθους στη Λήμνο, την Κρήτη, τη Λευκάδα, την Κέα, τη Σαντορίνη, την Αττική και αλλού. Έχει υπολογισθεί ότι τα αποθέ­ματα αγαθών σε αποθηκευτικούς πίθους σε οικίες αρ­χαίων πόλεων μαζί με τα εποχιακά προϊόντα που παρήγαγε η κάθε περιοχή προσέφεραν τη δυνατότητα επαρ­κούς διατροφής σε πέντε ενήλικα μέλη καθ’ όλη τη δι­άρκεια του έτους. Η πρακτική αυτή εφαρμοζόταν μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα στις αγροτικές περιοχές της χώρας και της Κρήτης.

Οι μεγάλοι αρχαϊκοί πίθοι (7ος – 6ος αιώνας π.Χ.) δια­θέτουν ζώνες ανάγλυφης διακόσμησης στο σώμα και στο λαιμό τους. Η θεματογραφία τους περιλαμβάνει φαντα­στικά όντα, ζώα και γεωμετρικά σχήματα, και αποτυπώνει το μεγαλείο της τέχνης της αρχαϊκής περιόδου. Οι μεγάλοι διακοσμημένοι πίθοι ανήκαν στην κατηγορία των πολυτελών αγγείων και αποτελούσαν για τον ιδιο­κτήτη τους σύμβολα αίγλης και κύρους.

Αρχαϊκοί αποθηκευτικοί πίθοι

Οι αρχαϊκοί πίθοι του 7ου και 6ου αιώνα π.Χ., αποθηκευτικά σκεύη μεγάλης χωρητικότητας συνιστούν μια ιδιαίτερη κατηγορία στο επίπεδο παραγωγής εξειδικευμένων κεραμικών εργαστηρίων. Οι σύνθετες ανάγλυφες διακοσμήσεις τους, κατασκευασμένες τμηματικά από μήτρα-σφραγίδα, περιλαμβάνουν φανταστικά όντα, ζώα και γεωμετρικά θέματα και σπανιότερα μυθολογικές και τελετουργικές σκηνές.

Το μέγεθος και η ποιότητα κατασκευής μαρτυρούν ότι δεν ήταν απλά χρηστικά αντικείμενα αλλά αποχτήματα προσδιοριστικά αίγλης και πλούτου των ιδιοκτητών τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετούνταν στους προθαλάμους των σπιτιών για να είναι άμεσα ορατοί από τους εισερχόμενους στα σπίτια. Προέρχονται από διάφορες θέσεις κυρίως της κεντρικής Κρήτης. Αρχαϊκή περίοδος, 7ου 6ου  αι. π.Χ.

Ευγενής νέος 

Ανδριάντας νέου, πιθανόν τιμητικός με εξιδανικευμένα χαρακτηριστικά, που απεικονίζει επιφανές μέλος της τοπικής κοινωνίας ή της Ρώμης. Φέρει ιμάτιο αναδιπλωμένο στο αριστερό του χέρι και κρατά σφαιρικό αντικείμενο στο δεξιό. Στην πλίνθο στήριξης κάτω απ’ το ιμάτιο ακουμπά κράνος του λεγάμενου κορινθιακού τύπου. Αντιγράφει τον αγαλματικό τύπο του λεγάμενου Ερμή Richelieu, έργο του 4^ου αι. π.Χ. αλλά με επιμέρους χαρακτηριστικά, που απαντώνται σε πορτραίτα της Ιουλιο-κλαυδιανής δυναστείας, όπως του Νέρωνα και του Δρούσου του Νεώτερου, Χερσόνησος, Ρωμαϊκή περίοδος, 1^ου αι. μ.Χ.

Ο ιματιοφόρος 

Άγαλμα ιματιοφόρου άνδρα με ατομικά χαρακτηριστικά προσώπου και με κόμμωση στον τύπο των πορτραίτων του αυτοκράτορα Τραϊανού. Πρόκειται πιθανόν για τιμητικό ανδριάντα στημένο σε δημόσιο χώρο. Χερσόνησος, Ρωμαϊκή περίοδος, 2^ου  σι. μ.Χ.

Πλούτωνα και Περσεφόνη

Σύνθεση αγαλμάτων με τους θεούς Πλούτωνα και Περσεφόνη, που απεικονίζονται στη μορφή των αιγυπτιακών θεοτήτων Σάραπη και Ίσιδας. Από την ελληνιστική περίοδο το ζεύγος Ίσιδας και Σάραπι λατρευόταν και στον ελληνικό κόσμο. Ο Πλούτωνας-Σάραπις φορά στο κεφάλι το μόδιο, σκεύος μέτρησης των σιτηρών. Η Περσεφόνη-Ίσιδα με καλυμμένο το κεφάλι φέρει χαρακτηριστικά σύμβολα πάνω από το μέτωπο την ημισέληνο, τον ηλιακό δίσκο και το φίδι (ουραίο) Κρατά στο δεξί χέρι σείστρο, αιγυπτιακό μουσικό όργανο γνωστό και στην Κρήτη απ’ την προϊστορία, και με το αριστερό πιθανόν τους ιμάντες, που συγκροτούν το σκύλο Κέρβερο. Η ένταξη στη σύνθεση του Κέρβερου, φύλακα του κάτω κόσμου, προσδιορίζει τις δύο θεότητες παρά τα αιγυπτιακά τους σύμβολα ως Πλούτωνα και Περσεφόνη, θεότητες του Άδη. Η σύνθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συγκρητισμού, δηλαδή του συγκερασμού και της συγχώνευσης στοιχείων διαφορετικών θρησκειών στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια. Γόρτυνα, Ιερό των αιγυπτιακών θεοτήτων, Ρωμαϊκή περίοδος, μέσα 2°” αι. μ.Χ.

Μαρμάρινο άγαλμα φιλοσόφου.

Απεικονίζει ώριμο, γενειοφόρο άνδρα με βακτηρία στο χέρι και δέσμη βιβλίων δίπλα στο αριστερό πόδι. Το κεφάλι αποδίδεται σύμφωνα με τον εικονογραφικό τύπο της ρωμαϊκής περιόδου για την παράσταση φιλοσόφων, αλλά το σώμα ανάγεται σε πρότυπα του 5^ου αι π.Χ. Πρόκειται πιθανόν για το νεοπυθαγόρειο φιλόσοφο Απολλώνιο Τυανέα, διδάσκαλο, θεραπευτή, θαυματοποιό και μύστη, που επισκέφτηκε με τους μαθητές του την Κνωσό, δίδαξε στη Γόρτυνα και τη Λεβήνα και πέθανε στο ιερό της Δίκτυννας στη δυτική Κρήτη. Γόρτυνα, Ρωμαϊκή περίοδος, τέλη 2°” – αρχές 3^ου αι. μ.Χ.