Ιερά Μονή Βροντησίου
Η Ιερά Μονή Βροντησίου (ή Βροντίσι, όπως αποκαλείται από τους ντόπιους) είναι μια ιστορική ανδρική μονή που βρίσκεται στους νότιους πρόποδες του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 550 μέτρων. Υπάγεται στην περιοχή του Ζαρού και είναι κτισμένη ανάμεσα στα χωριά Ζαρός και Βορίζα, στην επαρχία Καινούργιου του Νομού Ηρακλείου Κρήτης.
Η θέση της μονής προσφέρει πανοραμική θέα προς την πεδιάδα της Μεσσαράς και τα Αστερούσια Όρη.
📜 Ιστορία και Αρχιτεκτονική
Οι μαρτυρίες για την ύπαρξη της Μονής χρονολογούνται από το 1400, υποδηλώνοντας ότι ιδρύθηκε νωρίτερα. Το όνομά της οφείλεται στον ιδρυτή της, ο οποίος ονομαζόταν Βροντίσης. Η μεγάλη ακμή της παρατηρήθηκε κυρίως μετά το 1500, περίοδο κατά την οποία οι Ενετοί παραχώρησαν ελευθερίες στους Κρητικούς λόγω της οθωμανικής επέκτασης. Υπήρξε επίσης Μετόχι της κοντινής Μονής Βαρσαμόνερου.
Ο δίκλιτος ναός της Μονής είναι αφιερωμένος στον Άγιο Αντώνιο και στην Αναψηλάφηση του Αποστόλου Θωμά.
Στην εξωτερική είσοδο ξεχωρίζει η μαρμάρινη κρήνη του 15ου αιώνα, ένα έργο ιδιαίτερης τέχνης με ανάγλυφη παράσταση των Πρωτόπλαστων στον Παράδεισο, τον Παντοκράτορα και τις τέσσερις μορφές που συμβολίζουν τους ποταμούς της Εδέμ. Δεξιά και αριστερά της εισόδου του Μοναστηριού δεσπόζουν δύο αιωνόβιοι πλάτανοι με εντυπωσιακή περίμετρο κορμού.
Είναι πιθανόν ο γνωστός ζωγράφος Μιχαήλ Δαμασκηνός (16ος-17ος αιώνας) να υπήρξε μοναχός στη Μονή, καθώς σε αυτήν λειτουργούσε και σχολή ζωγραφικής.
⚔️ Η Συμβολή στους Αγώνες
Όπως πολλά μοναστήρια της Κρήτης, το Βροντήσι γνώρισε περιόδους ακμής, λεηλασιών και ερήμωσης, αλλά κατάφερε να επιβιώσει ως τις μέρες μας.
Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους, μοναχοί από την ερημωμένη Μονή Αρκαδίου βρήκαν καταφύγιο στο Βροντήσι το 1648, σύμφωνα και με μαρτυρίες του Μπουνιαλή.
Λόγω της στρατηγικής του θέσης, το Μοναστήρι αποτέλεσε επαναστατικό κέντρο κατά τις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα.
- 1866: Εγκαταστάθηκε εκεί το στρατηγείο του Καπετάν Κόρακα και από αυτό το σημείο κηρύχθηκε η επανάσταση στην κεντρική και ανατολική Κρήτη.
- 1866-1869 (Τριετής Επανάσταση): Οι μοναχοί σφαγιάστηκαν, κάηκαν 300 ελαιόδεντρα και σιτηρά, και το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε. Ο Σαδιά Αγάς από τον Ζαρό το μετέτρεψε σε μαντρί.
Κατά την απογραφή του 2001, στη Μονή διέμεναν τρεις μοναχοί.
