Το μετάξι και οι μεταξοσκώληκες

μετάξι. – μεταξοσκώληκας – σηροτρο­φία. Τό μετάξι είναι μιά κλωστική καί ύφαντική υλη, πού άποτελεΐται άπό λεπτό­τατες Ινες καί παράγεται άπό τό μεταξο­σκώληκα.
Ηταν γνωστό στήν άρχαία Κίνα (2.000 χρόνια π. X.) καί στήν ’Ιαπωνία (750 π.Χ.), όπου ήξεραν νά καλλιεργοϋν τό μεταξο­σκώληκα καί νά έκμεταλλεύωνται τά κου­κούλια. Οί Εύρωπαΐοι γνώρισαν τά μετα­ξωτά ίσως κατά τήν έκστρατεία τοϋ Μ. ’Αλεξάνδρου. ’Από τότε κάνουν τήν έμφάνισή τους οί πολυτελείς μεταξωτές Αμφιέ­σεις τών αύτοκρατόρων, πού ήταν πανάκρι­βες, γιατί μεταφέρονταν άπό τις ’Ινδίες καί τήν Περσία. Στό Βυζάντιο ή καλ­λιέργεια του μεταξοσκώληκα (σηροτροφία)καί „ή παραγωγή του ψεταξιοϋ άρχισε άπό τήν έποχή τοϋ Ίουστινιανοϋ (βλ. λ.) Δυό “Ελληνες καλόγηροι, πού γύρι­σαν άπό τήν Κίνα. έκρυψαν μέσα στά κοιλώματα τών ραβδιών τους αύγά τοϋ μεταξοσκώληκα, γιατί άπαγορευόταν ή έξαγωγή. Έτσι ή σηροτροφία διαδόθηκε στό Βυζαντινό κρά­τος. ’Από έκει, άλλά κι άπό τήν ’Ισπανία, όπου τή μετάφεραν οί “Αραβες, όπως κι άπό τήν Παλαιστίνη μέ τούς Σταυρο­φόρους διαδόθηκε ή σηροτροφία σ’ όλη τήν Εύρώπη. Ή Βενετία, ή Γένουα κι ή Γαλλία ήταν τά κέντρα τοϋ μεταξιού στά νεώτερα χρόνια. Σήμερα παράγεται πολύ καί καλό μετάξι στήν Κίνα, ’Ινδίες, ’Ια­πωνία, Γαλλία, ’Ιταλία καί Ελλάδα.
Μεταξοσκώληκας. Είναι ή κάμπια ένός λεπίδοπτέρου έντόμου, πού έχει τό όνομα βόμβυκας ό σηρικός η της μοριάς. Τό έντομο αύτό δέ ζή πιά στή φύση παρά μόνο έξημερωμένο άπό τόν άνθρωπο. Ό μεταξο­σκώληκας βγαίνει άπό τά αύγά, πού γέννησε τόν ’Ιούνιο ή Ιούλιο τοϋ περασμένου χρόνου ή πεταλούδα τοϋ βόμβυκα. Τά αύ­γά αύτά έκκολάπτονται μέ τή φυσική ή μέ τεχνητή θερμοκρασία (18°—26° Κ) τήν ά­νοιξη. Στήν άρχή ή προνύμφη (μεταξοσκώ­ληκας) είναι πολύ μικρή (μόλις 3 χιλιοστά μάκρος), άλλά φτάνει κατόπιν τά 8 έκατοστά. Τό σώμα της άποτελεΐται έξωτερικά άπό τό κεφάλι, τόν κορμό (12 μικροί δακτύ­λιοι) καί τήν κοιλιά. Στούς 3 πρώτους δα­κτυλίους έχει 3 ζεύγη ποδιών, πού όμως δέν τά χρησιμοποιεί γιά νά βαδίζη, άλλά γιά νά πιάνη τήν τροφή του. Γιά νά βαδί­ζη έχει κάτι άναδιπλώσεις τοϋ δέρματος (ψευδόποδες). ’Εσωτερικά στό σώμα του ξεχωρίζει ό πεπτικός σωλήνας, μερικά άλ­λα όργανα καί προπάντων οί μεταξογόνοι άδένες. Αύτοί είναι δυό σωλήνες, ό ένας δεξιά κι ό άλλος άριστερά άπό τό πεπτι­κό σύστημα, τρεις φορές μακρύτεροι άπό τό σώμα τοϋ μεταξοσκώληκα. Στό κάτω χείλος τοϋ στόματος συνενώνονται κι άποτελοϋν μιά μικρή όπή. ’Απ’ αύτή έκκρίνεται τό μετάξι. Ό μεταξοσκώληκας τρέ­φεται μέ χλωρά πρά­σινα καί τρυφερά φύλ­λα τής μουριάς, πού τά ροκανίζει καί τά καταβροχθίζει.Ή ζωή του διαρκεΐ 35 — 40 μέρες. Τέσσερες φο­ρές στό διάστημα αύτό ή κάμπια άλλάζει τό δέρμα της, υστέρα άπό τέλεια άκινησία (ύπνος) 24 ώρών. Στό τέλος τής ζωής της τό σώμα της γίνεται διάφανο. Δέν τρώει κι άρχίζει νά έκκρίνη άπό τούς μεταξογόνους άδένες της τό με­τάξι. Αύτό είναι μιά κολλώδης ουσία, πού μόλις βγαίνει άπό τήν όπή άποτελεΐται ά­πό 2 ϊνες κολλημένες πλάι-πλάι σέ σχήμα καλλιγραφικοί) Ζ καί στερεοποιείται άμέσως. Μ’ αύτό πλέκει έπάνω σέ φρύγανα τό βομβύκιο (κουκούλι), πού είναι τέλειο σέ τρεις μέρες. ’Εκεί μέσα κλείνεται καί μεταμορφώνεται πρώτα σέ χρυσαλλίδα καί ύστερα σέ ψυχή (πεταλούδα). ‘Ύστερα άπό 18 μέρες ή πεταλούδα τρυπάει τό βομβύκιο μέ τό στόμα της καί βγαίνει. Ζευγαρώνονται τότε οί θηλυκές μέ τις άρσενικές. Οί θηλυκές γεννούν αύγά, πού τήν άλλη άνοιξη θά δώσουν τό μεταξοσκώλη­κα. Υπάρχουν καί εϊδη βόμβυκα μέ δυό καί περισσότερες γενιές τό χρόνο.
Σηροτροφία. Είναι ή έκτροφή τοϋ μεταξοσκώληκα. Πατέρας τής νεώτερης σηροτροφίας είναι ό μεγάλος έπιστήμονας Παστέρ. Ό σηροτρόφος έξασφαλίζει πρώ­τα-πρώτα περιβόλι μέ μορεόδενδρα, άπό τό είδος πού δίνουν μεγάλα καί τρυφερά φύλλα, κατάλληλα γιά τροφή τού μεταξο­σκώληκα. Εξασφαλίζει ύστερα χώρο, γιά νά έγκαταστήση τό σηροτροφείο του, δηλ. ειδικά εύάερα διαμερίσματα, καθώς έπίσης καί ειδικά τελάρα, πού πάνω θά γίνη ή καλλιέργεια τού μεταξοσκώληκα. Τήν ά­νοιξη, άφοϋ έκκολαφθούν τά αύγά τού με­ταξοσκώληκα σέ έκκολαπτήρες, βγαίνουν τά μικρά ζωύφια καί άρχίζει ή διατροφή τους μέ ψιλοκομμένα τρυφερά φύλλα μου­ριάς. Μέ τή συνεχή φροντίδα του σηροτρόφου οί μεταξοσκώληκες μεγαλώνουν καί φτάνουν στήν ήλικία πού πλέκουν τό βομβύκιο έπάνω σέ φρύγανα, πού τοποθε­τούνται δίπλα τους στά τελάρα.
Ή σηροτροφία είναι άναπτυγμένη στή χώρα μας κυρίως στή Δ. Θράκη (Σουφλί, Διδυμότειχο), στή Μεσσηνία καί σ’ άλλες περιφέρειες.
Μεταξοβιομηχανία. Ή βιομηχανία αύτή παίρνει τά βομβύκια (κουκούλια) κι ύστε­ρα άπό διάφορες έργασίες σέ είδικά έργοστάσια (μεταξοκλωστήρια ή μεταξουργεία, λευκαντήρια, βαφεία καί ύφαντουργεΐα) δίνει τά μεταξωτά ύφάσματα. Ή μετάξινη ίνα κάθε κουκουλιού έχει μάκρος 200—1200 μ. Άποτελεΐται άπό τό κυρίως μετάξι (μεταξοϊνίνη) καί άπό τή μεταξόκολλα. Αύτή περιβάλλει τήν κλωστή καί συγκολλάει τή μιά στρώση τής ϊνας έπάνω στήν άλλη στό κουκούλι. Στά μεταξουργεία πού λέγον­ται καί άναπηνιστήρια, ξετυλίγεται ή με­τάξινη ϊνα άπό τό κουκούλι καί τυλίγεται σέ μεγάλα κουβάρια. Οί ίνες πολλών κουκουλιών μαζί ένώνονται, κολλούν κι ΰστερα στρήφονται. Γίνεται ύστερα ή λεύκανση (άφαίρεση τής κόλλας).

Μενέλαος Μαρκοδημητράκης

Σας παρακινούμε να κάνετε κλικ πάνω στις διαφημίσεις μας, καθώς και να κοινοποιείται τα δημοσιεύματα που θεωρείται αξιόλογα! ευχαριστούμε.

2 thoughts on “Το μετάξι και οι μεταξοσκώληκες

  • 15 Μαΐου 2020, 9:25 ΜΜ
    Permalink

    Που μπορω να βρω;;;

    • 15 Μαΐου 2020, 10:25 ΜΜ
      Permalink

      Γεια σου Ελεονώρα, ομολογώ πως δεν ξέρω, ίσως μια αναζήτηση στο google να σε βοηθήσει, σε ευχαριστώ πολύ!

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.