Ιερά Μονή Πρέβελη

Υπηρεσία του ipy.gr

Πρώτα στοιχεία γνωριμίας με την μονή Πρέβελη

Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (Πρέβελη), είναι ανδρική Μονή. Πανηγυρίζει στις 8 Μαΐου του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και στις 25 Μαρτίου ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, αναλόγως  είναι  αφιερωμένα τα δύο κλίτη του καθολικού της Μονής.

Θα συναντήσετε αυτό το όμορφο μοναστήρι 37 χιλιόμετρα νότια της πόλης του Ρεθύμνου να αγναντεύει το νότιο κρητικό πέλαγος,  στην επαρχία Αγίου Βασιλείου. Λίγο πριν το σημερινό μοναστήρι, θα συναντήσετε τα ερείπια του κάτω μοναστηριού που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο σε υψόμετρο 100  μέτρων, και σε 2 χιλιόμετρα απόσταση  θα βρείτε την Μονή Πρέβελη, ή πίσω μοναστήρι, σε υψόμετρο 165 μέτρα. Η Μονή είναι κοινοβιακή.

Η ίδρυση της Μονής

Η πρώτη χρονολογία που μαρτυρεί την ύπαρξη της Μονής είναι χαραγμένη πάνω σε μία καμπάνα του μοναστηριού που γράφει 1594, κάτι που σημαίνει ότι υπήρχε ήδη οργανωμένο μοναστηριακό κέντρο, ενώ πολλές ενδείξεις, τοποθετούν την ίδρυση της Μονής στα μέσα της Β Βυζαντινής περιόδου (961-1204).

Η ονομασία της Μονής

Το αρχικό όνομα ήταν: Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου του Μεγάλου Ποταμού, αυτή η ονομασία σώζεται πάνω σε μία παλαιά σφραγίδα της Μονής. Μεγάλος  ποταμός λέγεται και σήμερα ο ποταμός που διασχίζει το Κρουταλιώτικο φαράγγι και τα κτήματα της μονής γιατί πράγματι για τα δεδομένα της Κρήτης, αυτός ο ποταμός κατεβάζει στην θάλασσα όλο τον χρόνο τεράστιες ποσότητες νερού.

Στο μοναχολόγιο της Μονής αναφέρονται δύο ονόματα ηγουμένων με το επώνυμο Πρέβελης, του Ακάκιου Πρέβελη και του Ιακώβου Πρέβελη. Ο ηγούμενος Ιάκωβος Πρέβελης ήρθε στο μοναστήρι το 1700 και ανακαίνισε τα κτίρια της μονής. Οι κάτοικοι ξεκίνησαν να λένε «πάμε στου Ιακώβου Πρέβελη» ή «στου Πρέβελη», με αποτέλεσμα από το 1700 και έπειτα να καθιερωθεί ευρέως το όνομα Μονή Πρέβελη.

Ηγούμενος Νείλος Μοσχοβίτης

Επί της Ηγουμενίας του (1823-1862) κτίστηκε ο σημερινός ναός της Μονής, ανασυγκροτήθηκε το πνευματικό έργο στο Μοναστήρι, και κτίστηκαν δύο μεγάλες περίτεχνες γέφυρες  στον ποταμό Μπουτζούκο, και στον Μεγάλο ποταμό, από όπου προέρχονται οι φωτογραφίες.

Οι καταστροφές του Μοναστηριού

Το Μοναστήρι του Πρέβελη είχε την τύχη σχεδόν όλων των Μοναστηριών της Κρήτης, συνολικά έχει καταστραφεί 6 φορές, το 1646 κατά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους,  το 1770 κατά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, το 1821 κατά την γενικευμένη επανάσταση των Ελλήνων εναντίων των Τούρκων κατακτητών, το 1866 κατά την τριετή μεγάλη επανάσταση των Κτητικών (1866-1869), το (1895-1897) που η Τουρκοκρατία στην Κρήτη πλησίαζε στο τέλος της έπειτα από ποταμούς αιμάτων, και όπως προαναφέραμε στις 28-8-1941 από τους Γερμανούς.  

Αυτή ήταν η συνοπτική ιστορία αυτού του ιστορικού Μοναστηριού, που αποτέλεσε και αποτελεί  σημείο αναφοράς σε καιρούς είτε χαλεπούς, είτε ευδαιμονίας.  

Γερμανική κατοχή

Το Μοναστήρι με την καθοδήγηση του ηγουμένου του ονόματι Αγαθαγγέλου και τους υπόλοιπους πατέρες της Μονής, το 1941 αμέσως μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Γερμανούς στις 30 Μαΐου, φιλοξένησαν, περιέθαλψαν, κοίμισαν φιλοξένησαν 5.000  Έλληνες, Αυστραλούς, Νεοζηλανδούς, και Άγγλους πολεμιστές. Με σκοπό την διαφυγή τους με υποβρύχια στην Αφρική, προκειμένου να συνεχίσουν τον πόλεμο κατά της ναζιστικής Γερμανίας. Στις 28-8-1941 οι Γερμανοί έχοντας μάθει το ρόλο του Μοναστηριού και των μοναχών του, υπέρ του απελευθερωτικού αγώνα, εισέβαλαν στο Μοναστήρι και το κατέστρεψαν, ενώ όσοι μοναχοί πιάστηκαν αιχμάλωτοι φυλακίστηκαν στις φυλακές των Χανίων.

Στην Μονή Πρέβελη έχει τοποθετηθεί μία πλάκα με τα παρακάτω λόγια:

“Πριν από πενήντα χρόνια μετά τη μάχη της Κρήτης του 1941 οι μοναχοί αυτού του μοναστηριού και οι Έλληνες αυτής της περιοχής συμπαραστάθηκαν στον Geoff Edwards και σε εκατοντάδες Αυστραλού Νεοζηλανδους και Βρατανούς στρατιώτες τους οποίους έκρυψαν προστάτευσαν και βοήθησαν να διαφύγουν. Σε ανάμνηση και με ευγνωμοσύνη ο Geoff και η Beryl Edwards από την Αυστραλία εδώρησαν αυτή την κρήνη ως αιώνια υπενθύμιση  του θάρρους των Ελλήνων αυτής της περιοχής Μάϊος 1991.” 

Ο Τίμιος Σταυρός της Μονής Πρέβελη

Αυτό για το οποίο η Μονή καυχάται και οι μοναχοί αισθάνονται μεγάλη ευθύνη, χαρά και τιμή, είναι ο θαυματουργός Τίμιος Σταυρός που θεωρείται ότι ευεργετεί τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης. Ακολουθεί ένα ηχητικό τεκμήριο, ξενάγησης από έναν μοναχό της μονής στις 18-10-2026, στο οποίο εξιστορεί τα θαύματα του σταυρού αυτού και την ένδοξη ιστορία της Μονής Πρέβελη. Παρακάτω παρατίθενται φωτογραφία του σταυρού και σχετικό κείμενο το οποίο αντλήθηκε από χάρτινη εικόνα του σταυρού. 

Ο Τίμιος Σταυρός της Ιεράς Μονής ΙΙρέβελη

Ο Θαυματουργός Τίμιος Σταυρός της Ιέρας Πατριαρχικής και Σταυροπη­γιακής Μονής Αγίου Ιωάννου του Θεο­λόγου Πρέβελη, είναι αφιέρωμα του Καθηγουμένου Εφραίμ Πρέβελη (1769- 1803). Φέρει μεγάλο τεμάχιο Τίμιου Ξύλου στήν κρυστάλλινη βάση του και προέρχεται, κατά παράδοση, από την Κωνσταντινούπολη. Όλοι οι Κρητικοί γνωρίζουν τον Τίμιο Σταυρό του Πρέ­βελη από τα πολλά, παλαιά και πρό­σφατα θαύματά του. Θα σταθούμε σε δύο ιστορικά θαύματα του παρελθόν­τος, καθότι η προσπάθεια απομά­κρυνσής του από το Μοναστήρι του Θεολόγου κατέστη αδύνατη.

 Στην άτυχη μάχη που έγινε τον Αύγουστο του 1823 στο χωριό Αμουργιέλες Ηρακλείου, το πρεβελιώτικο σώμα υπό τον Γεώργιο Τσουδερό και τον Μοναχό Μισαήλ Παγώνη πολέμησε γενναία. Αλλά, μπρος στην αριθμητική υπεροχή και τον ανώτερο οπλισμό του εχθρού, νικήθηκαν και ο Τίμιος Σταυρός έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Ο Κα­θηγούμενος Νείλος Μοσχοβίτης έκανε άπειρα ταξίδια και έρευνες για να ανακαλύψει τον Τίμιο Σταυρό. Πήγε στο πεδίο της μάχης των Αμουργιελών με οδηγό τον επιζήσαντα Μοναχό Μισαήλ Παγώνη, ο οποίος κατά την διάρκεια της ήταν στην προσωπική φρουρά του Τσουδερού. Αλλά άπ’ όλες αυτές τις προσπάθειες ο Νείλος γύρισε άπρακτος Στο Μοναστήρι επικρατούσε μέγα πέν­θος και συντριβή. Συνεχείς νηστείες και προσευχές είχαν ως αποτέλεσμα να επιστρέψει ο Τίμιος Σταυρός Θαυματουργικά στη βάση του. Οι Τούρκοι πούλησαν τον Τίμιο Σταυρό στο λιμάνι του Ηρακλείου σε Γενοβέζους τυχοδιώκτες. Όταν το Νοέμβριο του ίδιου έτους έπλεαν στη θάλασσα του Μοναστηριού κατάλαβαν πως το πλοίο τους σταμάτησε απότομα, παρά τον ούριο άνεμο. Του έκαναν άμεση επιθεώρηση αλλά δεν διαπίστωσαν βλάβη. Εν τούτοις το σκάφος έμεινε ακίνητο περίπου τρία εικοσιτετράωρα. Κατέβηκαν στο Μοναστήρι, που έβλεπαν όλη την ώρα δίπλα και μπροστά τους για να πάρουν νερό και τρόφιμα. Είπαν το πάθημά τους στους Μοναχούς και εκείνοι, μετά από τη συζήτηση, υποπτεύθηκαν ότι ο Τίμιος Σταύρος βρίσκεται στο πλοίο. Έτσι, αφού οι Γενοβέζοι παρέδωσαν στους Μοναχούς τον Τίμιο Σταυρό, η πορεία τους συνεχίστηκε απρόσκοπτα.

Κατά τη Γερμανική κατοχή – συγκε­κριμένα στις 28 Αύγουστου του 1941, οι Νάζι αιχμαλώτισαν τους Μοναχούς του Πρέβελη και λεηλάτησαν τη Μονή. Αιτία ήταν η δράση του Καθηγουμένου Αγαθαγγέλου Λαγγουβάρδου και, πά­νω άπ’ όλα, η προσφορά της Μονής χάριν των συμμάχων. Όπως γράφει ο Μιχ. Παπαδάκης: «Πάνω από 5.000 άνθρωποι πέρασαν, έφαγαν, κοιμήθη­καν, εξυπηρετήθηκαν». Φεύγοντας οι Γερμανοί από το λεηλατημένο Μοναστήρι άρπαξαν και τον Τίμιο Σταυρό. Η κλοπή ανακοινώθηκε το ίδιο βράδυ από τον Μοναχό Μανασσή Παπαδάκη. Ο πληθυσμός άκουσε την είδηση με απελπισία, τρόμο και συντριβή. Δεν περίμεναν τέτοια ιεροσυλία. Η αγωνία συνεχιζόταν γιατί δεν ακολούθησαν πληροφορίες για το θέμα. Το μεσημέρι της 13ης Σεπτεμβρίου, παραμονή της Εορτής, ο Μοναχός Μανασσής παρέ­λαβε δέμα, αφού υπέγραψε απόδειξη παραλαβής, από χωροφύλακα των Χα­νιών. Ο γηραιός καλόγηρος υπόγραψε με χέρι τρεμάμενο από τη συγκίνηση… Με έκσταση και ψυχική ανάταση ευχα­ρίστησε το Θεό, έλυσε το πολύτιμο δέμα, πήρε με ευλάβεια το Ιερό Σύμβολο και το φύλαξε. Ρώτησε τον χωροφύλακα πως έφτασε στα χέρια του. Εκείνος απάντησε ότι του τον έδωσαν οι Γερμανοί από το Μάλεμε να τον επιστρέψει στο Μοναστήρι. Διότι τον έβαλαν σε τρία διαφορετικά αεροπλάνα που, κατά θαυμαστό τρόπο, δεν μπόρεσαν να απογειωθούν και φοβήθηκαν. Αυτά είναι δύο από τα αναρίθμητα θαύματα του Τιμίου Σταυρού. Η ευλάβεια των ανθρώπων της περιοχής φαίνεται στην προτροπή προς τους αρρώστους – και κυρίως για οφθαλμικές παθήσεις: «Άμε στου ΙΙρέβελη να σου σύρουν τον Τίμιο Σταυρό να βρεις την υγειά σου». Από την έλευσή του ως τις ημέρες μας ο Τίμιος Σταυρός σημάδεψε και σημα­δεύει τη ζωή της Μονής και όσους με πί­στη καί ευλάβεια ζητούν τη βοήθειά του.

Λαογραφικό μουσείο της Ιεράς Μονής Πρέβελη 

Τα τελευταία χρόνια εκτός από το προσκύνημα που μπορεί να κάνει κάποιος στην Μονή Πρέβλεη, μπορεί να θαυμάσει ιερά σκεύη, ιερά άμφια, μοναδικές εικόνες και άλλα εκθέματα θρησκευτικού ενδιαφέροντος, από τα οποία δεν παραθέτουμε φωτογραφίες καθώς απαγορεύεται η φωτογράφιση. 

Εξίσου σημαντικό και εντυπωσιακό θα λέγαμε είναι το Λαογραφικό μουσείο της Μονής. Υπάρχει πιστή αντιγραφή κρητικού σπιτιού 100 και πλέον χρόνια πριν, με όλα τα αντικείμενα και τους χώρους εκείνης της εποχής. Από αυτό το μουσείο σας παραθέτουμε λίγες φωτογραφίες ως ένα ελάχιστο δείγμα.