Γιατί ακριβαίνουν τα καύσιμα πριν κάνουν νέες παραλαβές τα βενζινάδικα;
Απλά οικονομικά που θα έπρεπε να μαθαίνουμε στο σχολείο
Πάντα είχα την απορία: γιατί όταν ακούμε πως ακρίβυνε το βαρέλι αργού πετρελαίου, τα βενζινάδικα αυξάνουν αμέσως την τιμή, ενώ δεν έχουν ακόμη αγοράσει ακριβότερα; Η απάντηση που έδινα αυθόρμητα, σχεδόν χωρίς σκέψη, ήταν πως απλώς εκμεταλλεύονται την ευκαιρία για να αυξήσουν το κέρδος τους. Είναι όμως έτσι;
Ας δούμε τι συμβαίνει με απλά, «μπακαλίστικα» μαθηματικά.
Ας υποθέσουμε ότι έχετε ένα βενζινάδικο και αγοράζετε τη βενζίνη προς 9 ευρώ το λίτρο. Για λόγους ανταγωνισμού —δηλαδή για να σας προτιμήσει ο πελάτης— επιλέγετε ένα περιθώριο κέρδους περίπου 11%, οπότε πουλάτε τη βενζίνη 10 ευρώ το λίτρο.
Μέσα σε αυτό το 11% περιλαμβάνονται διάφορες δαπάνες: ο μισθός του υπαλλήλου, το δικό σας εισόδημα, οι λογαριασμοί, η απόσβεση του κόστους δανεισμού ή αγοράς του εξοπλισμού, καθώς και άλλα λειτουργικά έξοδα.
Ακούτε, λοιπόν, από την εταιρεία σας ή από τις ειδήσεις, ότι το αργό πετρέλαιο έχει αυξηθεί σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι την επόμενη φορά που θα γεμίσετε τη δεξαμενή σας, δεν θα αγοράσετε τη βενζίνη προς 9 ευρώ το λίτρο, αλλά προς 11 ευρώ. Για να μπορέσετε να ανταποκριθείτε σε αυτή την αύξηση και να έχετε τα απαραίτητα χρήματα για τη νέα προμήθεια, θα πρέπει άμεσα να προσαρμόσετε την τιμή πώλησης — για παράδειγμα, στα 12,20 ευρώ το λίτρο. Έτσι διατηρείτε το περιθώριο κέρδους σας χαμηλά για λόγους ανταγωνισμού και εξασφαλίζετε τη βιωσιμότητα της επιχείρησης αφού θα έχετε εξασφαλίσει τα χρήματα για την αγορά του νέου ακριβότερου προϊόντος.
Γιατί, όμως, όταν η τιμή του αργού πετρελαίου πέφτει, δεν μειώνεται αμέσως και η τιμή της βενζίνης;
Η απάντηση είναι απλή: το πρατήριο έχει ήδη αγοράσει τη βενζίνη σε υψηλότερη τιμή, π.χ. 11 ευρώ το λίτρο, και τη διαθέτει στα 12,20 ευρώ με το ίδιο περιθώριο κέρδους. Αν μειώσει άμεσα την τιμή, θα πουλά κάτω από το κόστος ή θα συμπιέσει υπερβολικά το νόμιμο κέρδος του, οδηγούμενος σε ζημία και αδυναμία κάλυψης των οικονομικών του υποχρεώσεων.
Το ίδιο ακριβώς φαινόμενο παρατηρείται και σε όλα τα προϊόντα με ευμετάβλητες τιμές από την πηγή τους.
Φυσικά, το ενδεχόμενο να θέλει κάποιος, επωφελούμενος καταστάσεις, να βγάλει υπερβολικό κέρδος εις βάρος των πελατών του, δεν αποκλείεται.