Τι σημαίνει η λέξη «τσιτσί-αντίντερο»;

Υπηρεσία του ipy.gr

Τι σημαίνει η λέξη «τσιτσί-αντίντερο»;

Σήμερα, Κυριακή το πρωί, όπως κάθε φορά, βρέθηκα στην εκκλησία. Βρισκόμουν έξω, καθώς μέσα δεν υπάρχει επαρκής χώρος. Γονείς έφερναν τα κοπέλια ντως και οι νονοί τα φιλιότσα ντως για να κοινωνήσουν πλέον ως Χριστιανάκια, αφού είχαν πρώτα βαπτιστεί.

Εκεί, λοιπόν, άκουσα μια λέξη από έναν γονιό που προσπαθούσε να πείσει το παιδί του να μπει στην εκκλησία και να κοινωνήσει για πρώτη φορά. Έλα να σου δώσει ο παπάς «τσιτσί-αντίντερο», του λέει. Το παιδί ήταν περίπου δυόμισι με τριών ετών.

Αυτόματα μεταφέρθηκα στη δική μου παιδική ηλικία, στο χωριό, όπου στα πολύ μικρά παιδιά δεν έλεγαν «σήμερα θα φάμε κρέας», αλλά «σήμερα θα φάμε τσιτσί».

Πώς όμως προέκυψε η ονομασία της Θείας Κοινωνίας ως «τσιτσί-αντίντερο», όπως τη λένε μόνο στα μικρά παιδιά;

Νοητά, η Θεία Κοινωνία είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, ύστερα από τη θυσία Του, όπως ο ίδιος παρέδωσε στους μαθητές Του κατά τον Μυστικό Δείπνο.

Η Θεία Κοινωνία παρασκευάζεται από πρόσφορο και γλυκό κρασί. Το πρόσφορο είναι το ψωμί που προσφέρεται στην Εκκλησία από τους Χριστιανούς. Από αυτό λαμβάνεται το μέρος που προορίζεται για τη Θεία Ευχαριστία, ενώ το υπόλοιπο κόβεται σε μικρά κομμάτια και μοιράζεται στους πιστούς ως αντίδωρο. Στα χωριά της Κρήτης το αντίδωρο συχνά αποκαλείται «αντίντερο».

Άρα, αφού το ψωμί από το οποίο παρασκευάζεται η Θεία Κοινωνία προέρχεται από το ίδιο πρόσφορο από το οποίο δίνεται και το αντίδωρο, που στην Κρήτη λέγεται «αντίντερο», ενώ κατά τη χριστιανική πίστη στη Θεία Κοινωνία το ψωμί και το κρασί μεταβάλλονται μυστηριακά σε Σώμα και Αίμα του Χριστού, ο συνειρμός για ένα μικρό παιδί προκύπτει αβίαστα:

τσιτσί = κρέας
αντίντερο = αντίδωρο

και έτσι προκύπτει το «τσιτσί-αντίντερο».

Έτσι έλεγαν παλιότερα, στα μικρά παιδιά τη Θεία Κοινωνία και, όπως φαίνεται, η έκφραση εξακολουθεί να ακούγεται ακόμη και σήμερα.

Το ζητούμενο ήταν να πειστεί το παιδί να δοκιμάσει για πρώτη φορά. Μετά, η γεύση του γλυκού κρασιού, το οποίο συμβολίζει το Αίμα του Χριστού, έκανε τη Θεία Κοινωνία ευχάριστη για το παιδί. Έτσι, το παιδί όπως λέμε στην Κρήτη, βατσίζονταν, δηλαδή αφού το έκανε μία φορά και του άρεσε, ακολουθούσαν και άλλες, με μια απλή προτροπή των γονιών του.

Ίσως, λοιπόν, η λέξη «τσιτσί-αντίντερο» να αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κρητική λαϊκή γλώσσα και η καθημερινή ζωή προσαρμόζουν ακόμη και έννοιες με βαθύ θρησκευτικό περιεχόμενο στη γλώσσα των μικρών παιδιών.